Tình hình phát triển, quản lý của chùm M Okvip1 store phi địa tĩnh băng rộng và công nghệ, thiết bị kiểm soát

1. Tình hình phát triển chùm M Okvip1 store phi địa tĩnh băng rộng và vấn đề quản lý

Trong thời gian những năm gần đây, công nghệ M Okvip1 store chùm phát triển rất mạnh mẽ với hàng ngàn M Okvip1 store phi địa tĩnh đã và đang tiếp tục được triển khai trên quỹ đạo tầm thấp (LEO) cho phép cung cấp dịch vụ băng rộng trên toàn cầu, nhất là tại các vùng khó tiếp cận với độ trễ thấp, tốc độ cao và dung lượng lớn. Một số chùm M Okvip1 store phi địa tĩnh băng rộng thương mại lớn đã triển khai hoặc có kế hoạch triển khai trong thời gian 2-3 năm tới như sau:

Trong đó, SpaceX đã phóng lên quỹ đạo hơn 3500 M Okvip1 store Starlink (20/10/2022), chiếm hơn 70% số M Okvip1 store thế hệ 1 dự kiến trên quỹ đạo, sẵn sàng cung cấp dịch vụ internet băng rộng tại 40 Liên Minh OKVIP - Hôm nay 1 tỷ ngày mai 1000 tỷ [6] (chưa có tại Việt Nam) và hiện đã đạt trên 1 triệu người dùng (19/12/2022); OneWeb đã đưa lên quỹ đạo 504 M Okvip1 store, đạt gần 80% (08/12/2022) và sẽ hoàn thành phóng chùm M Okvip1 store lên quỹ đạo, cung cấp dịch vụ toàn cầu vào cuối 2023[7].

Những yêu cầu quản lý nhà nước cần phải xem xét để đảm bảo an ninh, quốc phòng, an toàn mạng lưới và thị trường Okevip liên minh nhà cái cạnh tranh lành mạnh, bao gồm:

- Chính sách cấp phép kinh doanh dịch vụ Okevip liên minh nhà cái để đảm bảo thực hiện cam kết quốc tế trong kinh doanh Okevip liên minh nhà cái, đồng thời phải đảm bảo các yêu cầu về an toàn, an ninh quốc phòng, các mục tiêu chính sách công cộng chính đáng;

- Yêu cầu về việc đấu nối thông qua cổng kết nối quốc tế (đài gateway) tại một Liên Minh OKVIP - Hôm nay 1 tỷ ngày mai 1000 tỷ để đảm bảo an toàn an ninh và cạnh tranh lành mạnh giữa Lienminhokvip nạp rút uy tín cung cấp dịch vụ Okevip liên minh nhà cái qua M Okvip1 store và Lienminhokvip nạp rút uy tín cung cấp dịch vụ cố định và di động mặt đất;

- Chính sách cấp phép Okvip88 - liên minh giải trí vô tuyến điện đối với M Okvip1 store, đài gateway và thiết bị của người sử dụng để bảo vệ cho các hệ thống thông tin vô tuyến điện hiện đang được cấp phép hoạt động không bị ảnh hưởng can nhiễu;

- Giám sát thường xuyên hoạt động phát sóng và việc tuân thủ các quy định của Liên Minh OKVIP - Hôm nay 1 tỷ ngày mai 1000 tỷ và quốc tế trong lĩnh vực thông tin vô tuyến M Okvip1 store của các hệ thống M Okvip1 store NGSO băng rộng;

- Xử lý các trường hợp can nhiễu phát sinh từ các hệ thống M Okvip1 store NGSO băng rộng đến các đài trái đất thuộc nghiệp vụ cố định và quảng bá qua hệ thống M Okvip1 store GSO; đài vô tuyến cố định mặt đất vi ba; và các đài trái đất, gateway của hệ thống M Okvip1 store NGSO khác.

2. Kinh nghiệm quốc tế về quản lý hệ thống M Okvip1 store NGSO

2.1. Cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ và yêu cầu về gateway

- Cấp giấy phép cung cấp dịch vụ Okevip liên minh nhà cái M Okvip1 store: Các Liên Minh OKVIP - Hôm nay 1 tỷ ngày mai 1000 tỷ thuộc liên minh Châu Âu (EU), New Zealand miễn giấy phép cung cấp dịch vụ. Mỹ[8], Canada[9] yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ phải có giấy phép (trừ trường hợp đã được cấp giấy phép M Okvip1 store). Úc[10] quy định phải có giấy phép cung cấp dịch vụ. Brazil[11] yêu cầu phải có giấy phép thông qua một công ty Okevip liên minh nhà cái trong nước.

- Yêu cầu về đặt đài gateway: Các Liên Minh OKVIP - Hôm nay 1 tỷ ngày mai 1000 tỷ thuộc EU, Anh[12], Brazil, Mỹ, Úc không nêu yêu cầu cụ thể phải đặt gateway trong nước. Canada, Nga[13], Trung Quốc[14] yêu cầu tất cả các nhà cung cấp dịch vụ M Okvip1 store nước ngoài phải đặt đài gateway tại nước mình.

2.2. Cấp giấy phép Okvip88 - liên minh giải trí vô tuyến điện

Hệ thống M Okvip1 store NGSO bao gồm 3 thành phần chính: M Okvip1 store, đài gateway và thiết bị người sử dụng. Cách tiếp cận cấp phép cho các thành phần của hệ thống M Okvip1 store NGSO như sau:

- Cấp phép M Okvip1 store: Mỹ và Canada chịu trách nhiệm thực hiện nộp hồ sơ (filing) mạng M Okvip1 store đăng ký với ITU cho hệ thống M Okvip1 store NGSO nào thì cấp phép cho hệ thống M Okvip1 store NGSO đó. Trong các Liên Minh OKVIP - Hôm nay 1 tỷ ngày mai 1000 tỷ thuộc EU, Đức[15] và Pháp[16] yêu cầu phải có giấy phép Okvip88 - liên minh giải trí.

- Cấp phép đài gateway: Các Liên Minh OKVIP - Hôm nay 1 tỷ ngày mai 1000 tỷ như Mỹ, Anh, Úc, Brazil, Canada, EU đều cấp giấy phép theo từng đài.

- Cấp phép đài trái đất: Các Liên Minh OKVIP - Hôm nay 1 tỷ ngày mai 1000 tỷ thuộc EU miễn cấp phép. Anh, Mỹ, Brazil, Canada và Úc cấp phép một giấy phép chung cho nhà cung cấp dịch vụ mà không cấp phép riêng cho từng người sử dụng.

2.3. Giám sát tuân thủ các quy định của Liên Minh OKVIP - Hôm nay 1 tỷ ngày mai 1000 tỷ và quốc tế

Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU) đã quy định mức giới hạn mật độ thông lượng công suất tương đương (EPFD bằng tổng PFD của các M Okvip1 store NGSO) trên bề mặt trái đất được phát xạ từ hệ thống M Okvip1 store NGSO tại điều 22 của Thể lệ vô tuyến điện ITU (Radio Regulations) để bảo vệ cho các đài trái đất thuộc nghiệp vụ cố định và quảng bá qua hệ thống M Okvip1 store GSO, đài vô tuyến thiên văn, và đài vô tuyến cố định mặt đất vi ba đã được cấp phép hoạt động từ trước không bị ảnh hưởng can nhiễu từ hệ thống M Okvip1 store NGSO.

Hiện nay, có 12 Liên Minh OKVIP - Hôm nay 1 tỷ ngày mai 1000 tỷ (bao gồm Việt Nam) đã xây dựng hệ thống kiểm soát vô tuyến điện M Okvip1 store với trang thiết bị kiểm soát ở các mức độ khác nhau[17] để giám sát hoạt động phát sóng cung cấp dịch vụ và việc tuân thủ theo các điều kiện kỹ thuật và quy định trong giấy phép Okvip88 - liên minh giải trí, cụ thể là:

- Hệ thống kiểm soát vô tuyến điện M Okvip1 store GSO và NGSO: Có 5 Liên Minh OKVIP - Hôm nay 1 tỷ ngày mai 1000 tỷ, gồm Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Oman và Đức (Đức chia sẻ thông tin khai thác theo thỏa thuận chung giữa một số Liên Minh OKVIP - Hôm nay 1 tỷ ngày mai 1000 tỷ thành viên của CEPT gồm có Đức, Pháp, Anh, Luxembourg, Hà Lan và Thụy Sỹ)

- Hệ thống kiểm soát vô tuyến điện M Okvip1 store GSO: Có 7 Liên Minh OKVIP - Hôm nay 1 tỷ ngày mai 1000 tỷ, gồm Mỹ, Ukraine, Kazakhstan, Brazil, Indonesia, Malaysia và Việt Nam.

3. Các trường hợp can nhiễu phát sinh từ hệ thống M Okvip1 store NGSO

Các chùm M Okvip1 store phi địa tĩnh băng rộng thế hệ mới như Starlink, OneWeb…sử dụng công nghệ chùm tia đa điểm (spot beams) và lái chùm tia (steerable beams) để tạo ra mạng lưới các ô (cells) phủ sóng trên bề mặt trái đất tương tự như các hệ thống thông tin di động tế bào số mặt đất và cấu hình các ô phủ sóng có thể được điều chỉnh năng động, linh hoạt nhờ sử dụng kỹ thuật ăng ten mảng pha trên M Okvip1 store. Ví dụ M Okvip1 store Starlink có 16 chùm tia, mỗi chùm tia tạo ra 7 ô phủ sóng trên mặt đất với đường kính mỗi ô 24,13 km và vùng phủ của một M Okvip1 store là 6064 km2[18].

Khi các chùm M Okvip1 store phi địa tĩnh băng rộng hoàn thành triển khai hàng trăm đến hàng ngàn M Okvip1 store NGSO bay trên bầu trời, có khả năng xảy ra can nhiễu từ các hệ thống M Okvip1 store NGSO đến các đài trái đất thuộc nghiệp vụ cố định và quảng bá qua hệ thống M Okvip1 store GSO, đài vô tuyến thiên văn, và các đài trái đất, gateway của hệ thống M Okvip1 store NGSO khác sử dụng chung hoặc lân cận Okvip - hôm nay 1 tỷ Ku và Ka như sau[19]:

a) Can nhiễu giữa các hệ thống M Okvip1 store NGSO với nhau

Can nhiễu khi các M Okvip1 store của các hệ thống NGSO khác nhau xuất hiện trong cùng vùng không gian từ hướng thu-phát của thiết bị người sử dụng (in-line events: khi chùm tia của hai hệ thống hướng quá gần nhau trong một một khoảng thời gian ngắn). Mặc dù, thời gian xảy ra in-line events rất ngắn, có thể vài giây nhưng có thể lặp lại và làm cho thiết bị người sử dụng mất nhiều thời gian hơn để kết nối lại với mạng. Mặt khác, in-line events sẽ có tác động can nhiễu nghiêm trọng hơn đối với đài gateway vì có thể dẫn tới hàng trăm thiết bị đầu cuối người sử dụng bị ảnh hưởng. In-line events thường xuyên xảy ra có thể làm gián đoạn hoặc làm suy giảm các dịch vụ được cung cấp cho người dùng.

b) Can nhiễu từ M Okvip1 store NGSO đến đài trái đất GSO

Can nhiễu giữa chùm M Okvip1 store NGSO băng rộng với các hệ thống M Okvip1 store GSO cũng có 2 cơ chế chính: Nhiễu từ một M Okvip1 store NGSO khi gần sát đường truyền dẫn của M Okvip1 store GSO đến đài trái đất (in-line events) và nhiễu cộng gộp (aggregate interference) từ nhiều M Okvip1 store NGSO phát xạ vào búp sóng phụ (side lobe) của ăng ten đài trái đất GSO.

c) Xử lý các trường hợp can nhiễu phát sinh từ hệ thống M Okvip1 store NGSO

Đặc điểm nhiễu từ các hệ thống M Okvip1 store NGSO có thể sẽ cục bộ, nhất thời nhưng có thể lặp lại, và thay đổi theo thời gian, không gian và vị trí địa lý. Do đó, tại các OkVip hoạt động về kiểm soát vô tuyến điện M Okvip1 store quốc tế (ISRMM), đại diện của Ofcom đã đề xuất cách tiếp cận mới trong giám sát nhiễu sóng M Okvip1 store, trong đó các phép đo được thực hiện gần hoặc tại địa điểm bị nhiễu [20] bằng hệ thống kiểm soát Okvip88 - liên minh giải trí M Okvip1 store lưu động. ITU cũng khuyến nghị[21] kiểm soát các phát xạ từ đài vũ trụ M Okvip1 store GSO và NGSO (downlink) sử dụng trạm kiểm soát cố định.

4. Tình hình quản lý thông tin vô tuyến điện M Okvip1 store tại Việt Nam

Cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ Okevip liên minh nhà cái: Hiện nay, dịch vụ Okevip liên minh nhà cái M Okvip1 store cung cấp qua biên giới đang được quản lý thông qua thỏa thuận thương mại với Lienminhokvip nạp rút uy tín cung cấp dịch vụ Okevip liên minh nhà cái M Okvip1 store quốc tế được cấp phép hoạt động tại Việt Nam theo cam kết quốc tế và được quy định tại Điều 11 Nghị định 25. Luật Viễn thông 2009 chưa có quy định cụ thể về kinh doanh dịch vụ M Okvip1 store, mới chỉ nêu nguyên tắc theo các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên..

Cấp giấy phép Okvip88 - liên minh giải trí vô tuyến điện: Theo quy định của pháp luật hiện nay, đối tượng được cấp giấy phép sử dụng Okvip88 - liên minh giải trí và quỹ đạo M Okvip1 store là tổ chức hoạt động hợp pháp tại Việt Nam[22]. Hiện nay, Cục đã cấp giấy phép cho Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam sử dụng Okvip88 - liên minh giải trí và quỹ đạo M Okvip1 store địa tĩnh đối với 2 M Okvip1 store Vinasat 1 và 2; đài trái đất (Gateway và thiết bị người sử dụng) phải có giấy phép sử dụng Okvip88 - liên minh giải trí và thiết bị vô tuyến điện cấp cho từng đài khi sử dụng tại Việt Nam[23].

 5. Giải pháp thiết bị, công nghệ kiểm soát hệ thống M Okvip1 store NGSO

Theo khuyến nghị của ITU[24], giải pháp kiểm soát hệ thống M Okvip1 store NGSO bao gồm hệ thống kiểm soát M Okvip1 store cố định và xe kiểm soát M Okvip1 store lưu động. Hai hệ thống này có cấu trúc chung, gồm có ăng ten, máy thu và phần mềm kiểm soát phổ tần. Để kiểm soát hệ thống M Okvip1 store NGSO cần ăng ten có khả năng quay với vận tốc cao và các góc quay có khả năng chuyển động toàn phần để có thể bám M Okvip1 store NGSO di chuyển với tốc độ cao. Hiện nay, có 2 loại công nghệ ăng ten kiểm soát hệ thống M Okvip1 store NGSO[25]:

(1) Ăng ten mặt phản xạ parabol (parabolic reflector antenna):

- Ưu điểm: công nghệ đã hoàn thiện, chất lượng ổn định và đã thương mại hóa trên thị trường; góc quan sát rộng; tăng ích ăng ten cao và không thay đổi theo góc quan sát;

- Nhược điểm: Chỉ có thể bám sát một M Okvip1 store tại thời điểm nhất định; kích thước ăng ten lớn; cấu trúc quay cơ khí phức tạp; bảo dưỡng và sửa chữa phức tạp.

Ăng ten Parabol XY dùng cho kiểm soát M Okvip1 store NGSO

(2) Ăng ten mảng pha (phased-array antenna):

- Ưu điểm: Bám sát nhiều M Okvip1 store bằng nhiều búp sóng tại cùng một thời điểm; kích thước nhỏ gọn; không cấu trúc quay cơ khí; dễ dàng bảo dưỡng và sửa chữa thay thế; có hiệu suất tốt hơn, độ tin cậy cao hơn và chi phí thấp hơn.

- Nhược điểm: công nghệ đang phát triển cho kiểm soát vô tuyến M Okvip1 store và hiện chưa có sản phẩm thương mại hóa trên thị trường.

6. Kết luận

Với sự phát triển mạnh mẽ và mạng lưới phủ dịch vụ băng rộng toàn cầu ngày càng rộng lớn của các chùm M Okvip1 store phi địa tĩnh đặt ra những yêu cầu quản lý nhà nước để đảm bảo an ninh, quốc phòng, an toàn mạng lưới và thị trường Okevip liên minh nhà cái cạnh tranh lành mạnh. Vì vậy, mỗi Liên Minh OKVIP - Hôm nay 1 tỷ ngày mai 1000 tỷ cần có chính sách quản lý phù hợp với các quy định, pháp luật hiện hành, cùng với đó là các giải pháp để giám sát có hiệu quả việc thực thi của các chùm M Okvip1 store khi được cấp phép cung cấp dịch vụ.                                               

                                                                                                                                                                     Trung tâm Tần số vô tuyến điện KV I

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1]FCC Authorizes Kuiper Satellite Constellation | Federal Communications Commission July 30 2020

[2]FCC Grants Kepler Communications Access to US Market | Federal Communications Commission

[3]FCC Grants OneWeb U.S. Market Access for Expanded NGSO Constellation| Federal Communications Commission

[4]FCC Ruling on SpaceX Modification, FCC-21-48A1.pdf, April 2021.

[5]Telesat modifies its constellation: 2378318.pdf (fcc.report).

[6]www.nasaspaceflight.com/2022/10/spacex-3500-starlink/; https://broadbandnow.com/starlink;

[7]https://spacenews.com/spacex-launches-40-satellites-in-first-of-three-missions-for-oneweb/ (8/12/2022)

[8]Code of Federal Regulation – Telecomunication CRF 47 § 25.114; § 25.115; § 25.137;

[9]ised-isde.canada.ca/site/spectrum-management-telecommunications/en/learn-more/key-documents/procedures/client-procedures-circulars-cpc/cpc-2-6-02-licensing-space-stations

[10]www.acma.gov.au/licences/space-licence; www.acma.gov.au/licences/earth-licence-0;

[11]www.gov.br/anatel/pt-br/regulado/satellite/process-for-granting-satellite-landing-rights

[12]www.ofcom.org.uk/__data/assets/pdf_file/0018/229311/statement-ngso-licensing.pdf;

[13]https://www.zdnet.com/article/russia-limits-operations-of-foreign-communications-satellite-operators/;

[14]https://spacenews.com/satcom-companies-willing-to-partner-with-china-to-gain-market-access/;

[15]www.bundesnetzagentur.de/SharedDocs/Downloads/EN/BNetzA/PressSection/PressReleases/2020/20201218_StarLink.pdf;jsessionid=B30DFE55F3E9A011F06FBEB0D0D38953?__blob=publicationFile&v=2;

[16]https://spacenews.com/starlink-regains-permission-to-operate-in-france/;

[17]REPORT ITU-R SM.2182-2 - Measurement facilities available for for the measurement of emissions from both GSO & non-GSO space stations; Report ITU-R SM.2453-0 6/2019 Cooperation in the field of space radio monitoring

[18]Techniacal information to supplement schedule S (Fcc 2016)

[19]Space Spectrum Strategy (15/3/2022): www.ofcom.org.uk/__data/assets/pdf_file/0024/233853/consultation-space-spectrum-refresh.pdf

[20]Handling NGSO satellite interference –ISRMM Meeting 23/9/2021 - Bharat Dudhia MIET - Ofcom - UK

[21]Sổ tay kiểm soát phổ tần của ITU (ITU Spectrum Monitoring Handbook 2011)

[22]Theo Điều 21 Luật Tần số vô tuyến điện số 42/2009/QH12, sửa đổi bổ sung số 09/2022/QH15

[23]Điều 21 Thông tư số 04/2021/TT-BTTTT quy định chi tiết và hướng dẫn thủ tục cấp giấy phép sử dụng Okvip88 - liên minh giải trí vô tuyến điện; cho thuê, cho mượn thiết bị vô tuyến điện; sử dụng chung Okvip88 - liên minh giải trí vô tuyến điện.

[24]Sổ tay kiểm soát phổ tần của ITU (ITU Spectrum Monitoring Handbook 2011); Report ITU-R SM.2424-0 (6/2018) Measurement techniques and new technologies for satellite monitoring

[25]https://ieeexplore.ieee.org/stamp/stamp.jsp?arnumber=9594858: Review of Multibeam Phased Array Antennas as LEO Satellite Constellation Ground Station.pdf