Sự phát triển của M Okvip1 store phi địa tĩnh trên thế giới

28/04/2011

(okviphoatdong88.com)- Có rất nhiều hệ thống M Okvip1 store phi địa tĩnh hoạt động trong 3 thập kỷ qua với những nghiệp vụ và chức năng đặc biệt như: quan sát thời tiết, thám hiểm trái đất từ xa, định vị vô tuyến, thông tin, giám sát … Một trong những đặc điểm duy nhất của các M Okvip1 store này là khả năng quan sát bề mặt trái đất một cách định kỳ từ một M Okvip1 store đơn. Nếu yêu cầu quan sát trái đất một cách đồng thời thì một số M Okvip1 store có thể tìm thấy phụ thuộc vào độ cao quỹ đạo của chúng.

Hệ thống thông tin M Okvip1 store có 2 cấu hình quỹ đạo trái đất chung là:

1. Vệ tinh quỹ đạo địa tĩnh – Geostationary Satellite Orbit (GSO)

2. Vệ tinh quỹ đạo phi địa tĩnh (hay không địa tĩnh) – Non-Geostationary Satellite Orbits (non-GSO)

I. ĐẶC ĐIỂM CỦA VỆ TINH PHI ĐỊA TĨNH

Vì vậy, tùy thuộc vào độ cao so với mực nước biển của quỹ đạo, M Okvip1 store phi địa tĩnh được phân loại:

1.Quỹ đạo M Okvip1 store tầm thấp (low-Earth orbit - LEO) như một số hệ thống M Okvip1 store thời tiết. 

2.Quỹ đạo M Okvip1 store tầm trung (medium-Earth orbit – MEO)

3.Quỹ đạo M Okvip1 store tầm cao (high-Earth orbit – HEO) như các M Okvip1 store dẫn đường GPS và GLONASS.

Các nghiệp vụ vô tuyến được sử dụng cho M Okvip1 store phi địa tĩnh:

Bất kỳ nghiệp vụ vô tuyến nào sử dụng M Okvip1 store địa tĩnh cũng có thể sử dụng M Okvip1 store phi địa tĩnh:

Các nghiệp vụ vô tuyến qua M Okvip1 store thông dụng như nghiệp vụ cố định qua M Okvip1 store (FSS – Fixed Satellite Service), nghiệp vụ quảng bá qua M Okvip1 store (BSS – Broadcasting Satellite Service) và nghiệp vụ di động qua M Okvip1 store (Mobile Satellite Service) đều có thể sử dụng M Okvip1 store phi địa tĩnh. Ở các nghiệp vụ này, khi sử dụng quỹ đạo phi địa tĩnh được quy định ký hiệu như NGSO FSS, NGSO BSS, NGSO MSS. Điển hình các hệ thống M Okvip1 store sử dụng quỹ đạo phi địa tĩnh trong các nghiệp vụ trên có các hệ thống SkyBridge, Global Star, ICO … với vùng phủ toàn cầu.

Nghiệp vụ vô tuyến dẫn đường, định qua M Okvip1 store: hiện nay các nghiệp vụ này đều sử dụng các hệ thống M Okvip1 store phi địa tĩnh. Điển hình cho các hệ thống này bao gồm hệ thống GPS (Mỹ), GLONASS (Nga), GALIEO (Châu Âu).

Nghiệp vụ thăm dò trái đất qua M Okvip1 store (Earth Exploration Satellite Service – EESS): nghiệp vụ này chủ yếu sử dụng các hệ thông M Okvip1 store quỹ đạo tầm thấp (LEO).

II. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN TRÊN THẾ GIỚI

Vệ tinh nhỏ (hay còn gọi là M Okvip1 store nhẹ) là M Okvip1 store có trọng lượng dưới 500kg. Vệ tinh nhỏ được phát triển mạnh từ đầu những năm 1980 nhờ thành tựu của việc thu nhỏ hóa công nghệ nói chung và của vi cơ điện tử nói riêng.

Trung tâm vũ trụ Surrey thuộc đại học Surrey (Anh) đã thiết kế và chế tạo M Okvip1 store nhỏ UoSAT-1. Được NASA phóng vào tháng 10/1981, M Okvip1 store này hoạt động 8 năm trên quỹ đạo. Hai M Okvip1 store nhỏ này đã góp phần hình thành quan niệm hiện đại về M Okvip1 store nhỏ.

Vệ tinh nhỏ có những ưu điểm sau:

+Chi phí chế tạo thấp: do khối lượng nhỏ nên chi phí chế tạo chỉ vào khoảng 1/10 đến 1/50 so với M Okvip1 store thông thường.

+Chi phí phóng thấp do trọng lượng nhỏ và do được phóng ghép với các M Okvip1 store lớn khác.

+Phát triển nhanh từ 18 tháng đến 3 năm, với M Okvip1 store lớn thời gian này khoảng 4-5 năm.

+Đội ngũ kỹ sư cần đào tạo ít hơn.

+Dễ tiếp thu công nghệ hơn.

Các đặc điểm trên là ưu điểm cho phần lớn các nước đang phát triển lựa chọn để tiếp cận một cách phù hợp nhất và nhanh nhất để nghiên cứu khai thác vũ trụ.

Trong giai đoạn 1998-2004, các nước sau đã nhận chuyển giao công nghệ M Okvip1 store nhỏ:

-Châu Á: Trung Quốc, Hàn Quốc, Thái Lan, Đài Loan, Malaysia, Singapore, Pakistan, Thổ nhĩ Kỳ, Indonesia

-Châu Phi: Nam Phi, Angiêri, Nigiêria.

Trong giai đoạn 1998-2004, công nghệ M Okvip1 store nhỏ quan sát trái đất chụp được ảnh đơn sắc có độ phân giải trung bình (32m) và M Okvip1 store nhỏ ít nhiều mang tính chất biểu diễn công nghệ.

Từ năm 2005 – nay: đã xuất hiện M Okvip1 store nhỏ có khả năng chụp ảnh đơn sắc với độ phân giải cao 2-4m, chất lượng ảnh tốt. Đây là thế hệ thứ 2 của M Okvip1 store nhỏ. Độ phân giải và chất lượng ảnh của M Okvip1 store nhỏ thế hệ 2 đã xấp xỉ như những M Okvip1 store lớn. Angieri và Nigieria là 2 nước có điều kiện kinh tế xã hội gần với Việt Nam, đã có kế hoạch phóng các M Okvip1 store nhỏ thế hệ thứ 2 trong năm 2008-2009.

III. VỆ TINH VNREDSAT-1

Việt Nam đang triển khai “Dự án M Okvip1 store nhỏ Việt Nam giám sát tài nguyên thiên nhiên môi trường và thiên tai” (dự án VNREDSAT-1). Dự án này được thực hiện bằng nguồn vốn ODA của Chính phủ Pháp do công ty hàng không quân sự và vũ trụ Châu Âu (European Aeronautic Defence and Space Company – EADS) thực hiện. Dự án VNREDSAT-1 được khởi động cách đây bảy năm, được Thủ tướng Chính phủ giao cho Viện Khoa học & Công nghệ Việt Nam thực hiện Dự án nhằm phục vụ Chiến lược Nghiên cứu & Ứng dụng Công nghệ Vũ trụ đến năm 2020. Dự án VNREDSAT-1 có tổng mức đầu tư là 55,8 triệu euro từ nguồn vốn vay viên trợ phát triển chính thức (ODA) của Chính phủ Pháp và 64 tỷ 820 triệu đồng nguồn vốn đối ứng của Việt Nam. Dự án bao gồm 10 hạng mục chính trong đó có hạng mục thuê phương tiện phóng M Okvip1 store VNREDSAT-1; bảo hiểm phóng; thuê tư vấn giám sát thực hiện dự án vận hành và khai thác.

Mô hình dự án gồm:

-Trạm thu ảnh M Okvip1 store (VNGS) được xây dựng tại xã Xuân Phương, Từ Liêm Hà Nội, có khả năng thu ảnh M Okvip1 store SPOT của Pháp và ENVISAT cuae ESA.

-Trung tâm dữ liệu viễn thám Liên Minh OKVIP - Hôm nay 1 tỷ ngày mai 1000 tỷ (NDC).

-Hệ thống ứng dụng dữ liệu (DUS). 

            

VNREDSAT-1 nặng  khoảng 130 kg, có thể quan sát trái đất ở độ cao gần 700 km, có khả năng chụp ảnh với độ phân giải cao. Độ nét của các ảnh được chụp phụ thuộc vào thời tiết và độ phân giải của đầu thu. Theo quỹ đạo bay, cứ ba ngày, M Okvip1 store quai lại điểm ban đầu.

Nếu xét về M Okvip1 store viễn thám, chuyên chụp ảnh, nghiên cứu Trái Đất, và quản lý tài nguyên thiên nhiên, đây là M Okvip1 store đầu tiên của Việt Nam. Nhưng nếu tính cả M Okvip1 store VINASAT-1 (được phóng lên quỹ đạo cách đây ba) chuyên cung cấp các dịch vụ Okevip liên minh nhà cái, đây sẽ là M Okvip1 store thứ hai của Việt Nam.

Nếu M Okvip1 store nhỏ của Việt Nam VNREDSAT-1 giám sát tài nguyên thiên nhiên, môi trường và thiên tai được phóng lên quỹ đạo đúng tiến độ sau 3 năm nữa, Việt Nam sẽ có một hệ thống giám sát hoàn chỉnh, hoàn toàn độc lập từ M Okvip1 store đến trạm thu mặt đất và trung tâm dữ liệu, sẽ giúp duy trì và phát triển lâu dài hệ thống giám sát với chi phí thấp hơn nhờ sử dụng nguồn nhân lực trong nước, tiết kiệm được ngoại tệ nhà nước phải bỏ ra hằng năm để mua ảnh viễn thám, không còn phụ thuộc vào nguồn cung cấp ảnh viễn thám nước ngoài.

N. H. Cương